Waarom ouderschap meespeelt in de behandeling
Voor deze blog spreken we Menso Kuik, psycholoog en e-healthontwikkelaar bij Embloom, met een focus op ouderschap en partnerrelaties. Hij is betrokken bij de ontwikkeling van het nieuwe Ouderschapsprogramma op het Embloom platform. In zijn werk ziet hij dat klachten zelden los staan van de situatie waarin iemand leeft.
De thuissituatie, de kwaliteit van de relatie en de belasting in het dagelijks leven, kunnen invloed hebben op zowel het ontstaan als het in stand blijven van klachten.
“In de ggz vertrekken we vaak vanuit klachten,” zegt Menso. “Somberheid, angst of overbelasting. Natuurlijk kijken we ook naar de context waarin iemand functioneert, maar krijgt die altijd voldoende aandacht?”
Ouderschap is zo’n context die, juist door zijn dagelijkse en doorlopende karakter, een directe invloed heeft op het welbevinden. Dat maakt het relevant om ouderschap explicieter te ondersteunen, ook buiten de beperkte tijd van de behandelkamer.
Ouderschap als uitdaging in het dagelijks leven
Ouderschap is voor veel cliënten een belangrijk onderdeel van hun leven. Tegelijk brengt het onvermijdelijk uitdagingen met zich mee.
De tijd en ruimte om te herstellen komt onder druk te staan als je een kind krijgt. Waar iemand na een werkdag eerder kon opladen, loopt de zorg voor een kind door in de avond en in het weekend. Nachten worden onderbroken, waardoor vermoeidheid zich opstapelt. Langdurig slecht slapen vergroot het risico op stemmings- en angstklachten.
“Je moet je tijd anders ordenen,” zegt Menso. “Sommige dingen die je leuk vindt komen op een lager pitje te staan.” Activiteiten die normaal helpen bij herstel, zoals sociale contacten, hobby’s of beweging, vinden daardoor minder vaak plaats.
Dat werkt door in het dagelijks functioneren. Dingen die eerder vanzelf gingen, kunnen meer moeite kosten. Met als mogelijk gevolg dat de concentratie kan afnemen en de draagkracht kleiner wordt. Vermoeidheid en minder goed omgaan met lastige situaties kunnen elkaar zo versterken.
Die verandering zie je ook terug in relaties. Verschillen in opvoeding kunnen spanning geven, zeker als er weinig tijd is om samen af te stemmen. Kleine irritaties blijven dan sneller hangen.
Verschillende studies laten zien dat de kwaliteit van de relatie onder druk kan komen te staan in de eerste jaren van het ouderschap, juist door deze combinatie van vermoeidheid en verminderde afstemming.
Daarnaast speelt de eigen achtergrond een rol. “Je neemt altijd iets mee van je eigen opvoeding,” zegt Menso. “Dat kan confronterend zijn.” In contact met een kind kunnen oude patronen of overtuigingen zichtbaar worden. Bijvoorbeeld het gevoel dat je tekortschiet als ouder.
Wanneer dit samenkomt en langer aanhoudt, kan het bijdragen aan klachten zoals aanhoudende vermoeidheid, somberheid of een gevoel van overbelasting. Het gaat hierbij vaak niet om één oorzaak, maar om een optelsom van factoren die elkaar beïnvloeden.
“Het zijn dingen die niet altijd in een DSM-classificatie passen,” zegt Menso. “Maar ze hebben wel invloed op hoe iemand zich voelt.” En juist die factoren spelen vaak een belangrijke rol in hoe goed iemand herstelt of terugvalt.
Een andere ingang in de behandeling
Omdat er in de behandeling niet altijd ruimte is om dieper in te gaan op de context van ouderschap, kan het helpend zijn om dit op een andere manier te ondersteunen.
Het Ouderschapsprogramma sluit daarop aan. “Je kunt het inzetten naast de behandeling, juist op de momenten dat ouderschap meespeelt,” zegt Menso.
Het helpt om breder te kijken naar wat er speelt. Je zoomt uit naar de fase waarin iemand zit en de vragen die daarbij horen.
“Wat vraagt deze fase van het ouderschap? En waar loopt iemand tegenaan?” Het programma sluit aan op de verschillende levensfasen van het kind. Per fase komen herkenbare situaties en dilemma’s aan bod, met concrete handvatten.
“We hebben gekeken naar veelvoorkomende vragen,” zegt Menso. “Je kunt nooit alles afdekken, maar je kunt wel herkenning bieden en richting geven.” Die herkenning kan op zichzelf al normaliserend werken, wat stress en onzekerheid kan verminderen. Daarmee krijgt ouderschap een duidelijkere plek naast de behandeling, zonder dat het extra tijd vraagt in de spreekkamer.
Ondersteuning naast de behandeling
Het programma bestaat uit modules die aansluiten bij verschillende fases en thema’s binnen het ouderschap. Het helpt om inzicht te krijgen in wat voor de cliënt belastend voelt, in het dagelijks leven. Het geeft herkenning en daarmee een bevestiging dat bepaalde uitdagingen horen bij een bepaalde fase. Daarnaast leren cliënten hoe ze met deze uitdagingen om kunnen gaan.
Het programma helpt cliënten ook om te bedenken wat voor ouder ze willen zijn en wat ze hun kind willen meegeven. Dat geeft houvast in dagelijkse, soms stressvolle situaties.
Elke module bevat korte uitleg, reflectievragen en praktische oefeningen die cliënten zelfstandig kunnen doorlopen, tussen de sessies door.
Zo krijgen behandelaren meer zicht op wat er speelt in het dagelijks leven van een cliënt, zonder dat dit extra tijd vraagt in de spreekkamer. Daarnaast kan het bijdragen aan het vergroten van de eigen regie van cliënten, doordat zij actief met hun situatie aan de slag gaan buiten de sessies.
Afsluiting
Benieuwd hoe het Ouderschapsprogramma ingezet kan worden binnen jouw praktijk? Ontdek hoe het programma helpt om ouderschap mee te nemen in de behandeling en cliënten tussen sessies door ondersteunt met inzicht en praktische handvatten.
Menso Kuik is psycholoog en e-healthontwikkelaar bij Embloom. Met zijn brede ervaring als psycholoog, docent en onderwijsontwikkelaar vertaalt hij wetenschappelijk onderbouwde kennis naar innovatieve oplossingen voor de ggz. Hij richt zich op programma’s die zelfstandigheid centraal stellen en zorg toegankelijk maken in een online omgeving.
Naast zijn werk bij Embloom is Menso actief als online psycholoog en coach. Vanuit zijn inspirerende woonomgeving in Roemenië legt Menso de focus op partnerrelatietherapie en ouderschapsvraagstukken. Hij helpt partners om patronen in hun relatie te doorbreken en opnieuw verbinding te maken. Bij ouders kijkt hij naar wat zij zelf meebrengen in de opvoeding en ondersteunt hij hen bij het creëren van gezonde dynamieken binnen het gezin.
In 2022 emigreerde hij met zijn gezin naar Roemenië om een leven dichter bij de natuur te leiden, waarbij hij balans vond door het houden van dieren zoals paarden en bijen. Deze stap inspireerde hem om zorgoplossingen te blijven ontwikkelen die zowel effectief als mensgericht zijn.
