Hoe e-health cliënten kan ondersteunen om regie te nemen over herstel
Dagelijks zien behandelaren cliënten die door angstklachten vastlopen in het leven. Zo durven sommigen niet meer auto te rijden of vermijden ze sociale situaties, wat kan leiden tot somberheid. Wat helpt een cliënt om zelf stappen te zetten in zijn herstel? En welke rol kan e-health hierin spelen?
Voor deze blog spreken we hierover met Rosalie van Knippenberg, GZ-psycholoog en praktijkhouder van Psychologenpraktijk Zuiderlicht in Venlo. Samen met twee collega’s behandelt ze elke week zo’n dertig cliënten. Wat haar drijft, verwoordt ze zelf het best. “Ik wil graag dat iemand weer lekker in zijn vel zit en een waardevol leven leidt.”
In haar praktijk gaat ze ervan uit dat herstel vraagt om een actieve rol van de cliënt zelf. Niet alleen tijdens de sessies, maar juist ook daarbuiten. E-health helpt haar om die actieve rol concreet te maken, als vast onderdeel van de behandeling.
Hoe Rosalie Embloom leerde kennen
Ze leerde het platform van Embloom kennen als postdoc-onderzoeker aan de Universiteit Maastricht, als begeleider van een promotieonderzoek gericht op ACT bij mantelzorgers van mensen met dementie. Het ACT-programma van Embloom werd daarin gebruikt en getest. De reacties van mantelzorgers waren enthousiast en positief. “Ze kwamen er goed mee uit de voeten,” zegt ze. “Dat was voor mij een bevestiging dat het platform gebruiksvriendelijk is.” Toen ze haar eigen praktijk startte, was de keuze voor Embloom snel gemaakt.
De cliënt als actieve deelnemer aan herstel
In haar werk gaat ze ervan uit dat herstel meer vraagt dan alleen gesprekken. De echte gedragsverandering vindt plaats buiten de behandelkamer. “Het begint juist als je naar buiten stapt en je dagelijks leven weer in gaat,” zegt ze. Modules die cliënten tussen de face-to-face sessies doorlopen, houden hen actief bezig met hun eigen proces. Ze zijn zelf verantwoordelijk voor het maken van de opdrachten, het toepassen van de strategieën en het oefenen van nieuwe vaardigheden.
De werkwijze met e-health bespreekt ze daarom expliciet tijdens de behandelplanbespreking. Hoe dat verloopt en wat er van de cliënt verwacht wordt, staat beschreven in het behandelplan. “Ik benoem heel expliciet dat het inzetten van e-health een belangrijk onderdeel van de behandeling is,” zegt ze. “En dat mensen meer uit de sessies halen als ze de online modules van tevoren hebben gemaakt.” Die uitleg aan het begin werkt door in de praktijk, want cliënten zijn over het algemeen trouw in het maken van de opdrachten.
Hoe e-health de gesprekken verdiept
Het verschilt per therapievorm en per cliënt hoe e-health concreet wordt ingezet. Bij ACT werkt ze blended. De ene week is er een face-to-face sessie, de andere week zet ze twee modules klaar die de cliënt thuis doorloopt. Die modules kunnen bijvoorbeeld gaan over vermijding, persoonlijke waarden en het omgaan met emoties.
Op hetzelfde tijdstip waarop normaal de sessie zou plaatsvinden, geeft ze via de chatfunctie van Embloom persoonlijke schriftelijke feedback op wat de cliënt heeft ingevuld. “Cliënten weten dat ik tijd daarvoor heb ingepland in mijn agenda,” zegt ze. “Ze weten dat ze het uiterlijk voor dat tijdstip af moeten hebben.”
Bij schematherapie kiest ze voor een ander ritme. In het begin ziet ze cliënten wekelijks en zet ze tegelijk één module per week klaar. De eerste modules gaan over emotionele basisbehoeften, wat die behoeften zijn en wat het kan betekenen als die in de kindertijd niet zijn vervuld. Bewust doseren, want de schematherapiemodules bevatten veel inhoud. “Dat is soms best wel overweldigend,” zegt ze. “Dus ik stem het tempo af op waar de cliënt aan toe is.”
Cliënten leren via de modules op verschillende manieren. Door te lezen, te reflecteren, oefeningen in te vullen en beeldmateriaal te bekijken. Al die manieren van input dragen bij aan begrip en inzicht. Thuis, op een moment dat iemand er ruimte voor voelt, lukt het beter om informatie te verwerken. Daarnaast kunnen ze teruglezen wanneer dat nodig is.
Van denken naar voelen
Die voorbereiding thuis verandert wat er in de sessie mogelijk is. Als een cliënt de module over emotionele basisbehoeften heeft doorlopen, begint het gesprek anders. De cliënt heeft thuis al gelezen over welke basisbehoeften er zijn, heeft nagedacht over wat er in zijn of haar kindertijd mogelijk ontbrak, en heeft dat opgeschreven. Dat ligt er al. “Dan merk ik al heel snel dat die module veel inzicht heeft gegeven,” zegt ze. “En dat iemand zich er helemaal niet van bewust is geweest dat zijn of haar jeugd eigenlijk minder normaal was dan altijd gedacht.”
De sessie kan daardoor eerder naar de gevoelslaag gaan. Niet meer uitleggen wat een patroon is, maar voelen wat het met je doet. En dat is, zegt ze, waar de echte verandering begint. “Je kunt heel veel wel weten vanuit je ratio, maar als je het van binnenuit nog niet voelt, zie je vaak dat het moeilijker is om tot die verandering te komen.”
Programma’s die passen bij de werkwijze en de cliënt
Een ander voorbeeld van hoe e-health de actieve rol van de cliënt ondersteunt, is de manier waarop ze ACT en schematherapie op elkaar afstemt. Schematherapie richt zich op het verleden, op waar patronen vandaan komen en hoe ze iemand hebben gevormd. ACT biedt handvatten voor het hier en nu, voor hoe je omgaat met gedachten en gevoelens in het dagelijks leven en hoe je beweegt in de richting van wat je belangrijk vindt. Die twee sluiten op elkaar aan.
Na een schematherapietraject, waarbij ze de modules uit het Schematherapie programma inzet, vervolgt ze soms met het ACT-programma. Dat gebeurt vooral wanneer iemand al inzicht heeft gekregen in het ontstaan van patronen en klaar is om vooruit te kijken.
De defusie-oefeningen helpen dan om afstand te nemen van de veeleisende innerlijke stem, en het onderdeel over waarden verbindt naar de toekomst en helpt bij het vergroten van de zelfcompassie.” Je start in het verleden,” zegt ze, “en dan is het ACT-programma daarna heel fijn, omdat het meer op het heden en de toekomst gericht is.”
Weer voluit leven
E-health speelt daarin een belangrijke ondersteunende rol. Het geeft cliënten de mogelijkheid om ook buiten de sessies actief bezig te zijn met hun herstel, op hun eigen tempo en in hun eigen omgeving. Een cliënt met angstklachten leerde door de ACT-modules haar emoties toe te laten in plaats van te vermijden. Ze boekte daarna weer een vakantie naar de bergen, omdat ze de auto durfde in te stappen. Dingen die eerder onmogelijk leken.
“Ik wens voor mijn cliënten dat ze zelfstandig door de dag bewegen. Dat ze weer in beweging komen, letterlijk en figuurlijk. Daar doe ik het voor,” zegt ze.
Ontdek hoe de digitale toepassingen van Embloom helpen om cliënten beter voor te bereiden, sessies te verdiepen en hen ook buiten de behandelkamer actief te houden in hun herstel. Lees meer over ons aanbod of neem contact op.
Rosalie van Knippenberg is GZ-psycholoog en praktijkhouder van Psychologenpraktijk Zuiderlicht in Venlo. Samen met twee collega’s begeleidt ze volwassenen die vastlopen door stress, angst, depressie, trauma of levensveranderingen. Haar aanpak is persoonlijk en praktijkgericht, met aandacht voor onderliggende patronen en de actieve rol van de cliënt in zijn eigen herstel.
Ze studeerde af als neuro- en revalidatiepsycholoog aan de Radboud Universiteit Nijmegen en deed daarna brede klinische ervaring op in de medische psychologie, de specialistische ggz en de ouderenzorg. In 2017 promoveerde ze aan de Universiteit Maastricht op onderzoek naar de ondersteuning van mantelzorgers van mensen met dementie. Daarna was ze als postdoc-onderzoeker en co-promotor verbonden aan het Alzheimer Centrum Limburg, waar ze twee promovendi begeleidde op het snijvlak van dementiezorg, e-health en Acceptance & Commitment Therapy.
Vanuit haar overtuiging dat herstel verder gaat dan de behandelkamer, zet ze e-health in als integraal onderdeel van haar werk. Cliënten werken tussen de sessies door actief met modules, oefeningen en reflectievragen, zodat de stappen die ze zetten ook buiten de therapie beklijven.
